Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун төрагасы Медербек Сатыев дүйнөнүн башкы судьяларынын 26-Эл аралык конференциясына катышты.

Кыр­гыз Рес­пуб­ли­ка­сы­нын Жогор­ку соту­нун төра­га­сы Медер­бек Саты­ев дүй­нөнүн баш­кы судья­ла­ры­нын 26-Эл ара­лык кон­фе­рен­ци­я­сы­на каты­шты.

Жогор­ку сот­тун төра­га­сы Медер­бек Саты­ев Инди­яда өткөн дүй­нөнүн баш­кы судья­ла­ры­нын 26-Эл ара­лык кон­фе­рен­ци­я­сын­да кыр­гыз тилин­де сүй­лөдү.

Инди­я­нын Нью-Дели, Агра жана Лакхнау шаар­ла­рын­да 19–ноябрдан 24-ноябр­га чей­ин дүй­нөнүн баш­кы судья­ла­ры­нын 26-Эл ара­лык кон­фе­рен­ци­я­сы болуп өттү. Ага жер жүзүнүн 52 мам­ле­кет­ти­нен өкүл­дөр кели­шип, 13 өлкөнүн Жогор­ку сот­то­ру­нун төра­га­ла­ры каты­шты.

Иш-чара «Бирик­кен Улут­тар Уюму жана анын Уста­вы жөнүн­дө жаңы көз караш» тема­сы­на арнал­ды. Анда гло­бал­дык тын­чтык, эл ара­лык коо­п­суз­дук, адам укук­та­ры жана заман­бап чакы­рык­тар­ды чечүүдө­гү сот бий­ли­ги­нин ролу тал­ку­у­лан­ды.

Кон­фе­рен­ци­я­нын уюшту­ру­у­чу­су Лакхна­у­до­гу Мон­тессо­ри шаар­дык мек­те­би бол­ду. Ал оку­у­чу­ла­ры­нын саны боюн­ча Гин­несс рекор­дун­да “дүй­нөдө­гү эң чоң мек­теп” деп кат­тал­ган жана ЮНЕ­СКО­нун «Тын­чтык мада­ни­я­тын калып­тан­ды­руу» сый­лы­гы­нын лау­ре­а­ты болуп сана­лат.

Пле­нар­дык сес­си­я­нын алка­гын­да Жогор­ку сот­тун төра­га­сы Медер­бек Саты­ев сөз сүй­лөп, сот адилет­ти­гин бекем­дөө ишин­де эл ара­лык өз ара ара­кет­тенүүнүн маа­ни­лүүлү­гүн баса бел­ги­ле­ди:

« Кыр­гыз Рес­пуб­ли­ка­сы кичи­не­кей өлкө бол­го­ну менен, укук масе­ле­сине, адам­дын кадыр-бар­кы­на жана адилет сот ойло­ру­на терең урмат менен мами­ле кылат.

Сот систе­ма­сын жетек­төөдө мен көз карандыс­ыз сот жөн гана инсти­тут эмес, бул мам­ле­кет­тин турук­ту­у­лу­гу­нун жана коом­дун ише­ни­ми­нин кепил­ди­ги экен­ди­гине ише­нем. Ошон­дук­тан биз сот адилет­ти­гин тыным­сыз өнүк­түрүү­гө жана модер­ни­за­ци­я­ло­ого умту­ла­быз.

Бүгүн­кү күн­дө дүй­нө олут­туу кор­ку­нуч­тар­га туш болу­у­да: эл ара­лык кагы­лы­шу­у­лар, тер­ро­ризм, гума­ни­тар­дык кри­зи­стер, кли­мат­тык кысым­дын өсү­шү. Мунун баары адам­заттын жаңы ыкма­лар­га, жаңы чечим­дер­ге жана гло­бал­дык кыз­мат­та­шу­у­нун жаңы меха­низмде­рине мук­таж эке­нин көр­сөтүп турат. Бул жер­де сот­тор­дун ролу чоң. Сот­тор сая­сий кыр­да­ал­дан жого­ру тур­ган прин­циптер­дин кор­го­очу­ла­ры. Жаг­дай тез өзгөр­гөн­дө да биз мый­зам­ды кор­го­ого мил­дет­түүбүз».

Иш-чара­да кон­фе­рен­ци­я­нын тема­сы­на кай­ры­лып, төра­га Саты­ев төмөн­күлөр­дү кошумча­ла­ды.

«Бүгүн­кү дүй­нө өз ара ара­кет­тенүүнүн гло­бал­дык меха­низмде­рине жаңы, жаңы­лан­ган көз кара­шты талап кылат. Судья­лар коомчу­лу­гу бул про­цес­ске сал­мак­ту­у­лук­ту, объ­ек­тив­дүүлүк­тү жана адам укук­та­ры­на бол­гон урмат­ты кир­ги­зе алат».

Өз бая­нын­да Медер­бек Саты­ев Кыр­гыз­стан­да­гы сот систе­ма­сын­да­гы кор­руп­ци­я­га кар­шы күрөш тема­сы­на өзгөчө көңүл бур­ду. Ал акыр­кы жыл­дар­да­гы сот рефор­ма­ла­ры­нын алка­гын­да маа­ни­лүү кадам­дар жасал­га­ны менен, кор­руп­ци­я­лык кор­ку­нуч­тар дагы деле акту­ал­дуу масе­ле бой­дон кал­га­нын бел­ги­ле­ди.

«Бул абдан олут­туу көрүнүш, ант­ке­ни сот бий­ли­ги демо­кра­ти­я­луу коом­дун негиз­ги тире­ги. Эгер жаран­дар сот­ко ишен­бе­се, анда алар мый­зам­дын алка­гы­нан сырт­тан адилет­тик издөө­гө арга­сыз болу­шат. Бул бол­со соци­ал­дык турук­суз­дук­ка жана укук­тук ниги­лизм­ге алып кели­ши мүм­күн.», — деп бел­ги­ле­ди төра­га.

Төра­га кор­руп­ци­я­га кар­шы күрө­штө кабыл алы­нып жаткан негиз­ги чара­лар­да соци­ал­дык кепил­дик­тер­ди жого­ру­ла­туу, судья­лар­дын көз карандыс­ызды­гын чың­доо жана кадр­дык, тар­тип­тик масе­ле­лер­де Судья­лар кеңе­ши­нин ролун бекем­дөө;• ачык­тык­ты жана коом­дук көзө­мөл­дү күчөтүү, анын ичин­де QR-код­дор­ду жана ачык сот оту­рум­да­рын кир­гизүү;• сот систе­ма­сын актив­дүү сана­рип­те­ш­ти­рүү, адам фак­то­рун мини­мал­да­шты­руу;• судья­лар үчүн кесип­тик эти­ка жана анти­кор­руп­ци­я­лык мада­ни­ят боюн­ча үзгүл­түксүз оку­ту­у­лар­ды уюшту­руу;• заман­бап анти­кор­руп­ци­я­лык ыкма­лар­ды кир­гизүү үчүн эл ара­лык уюм­дар менен кыз­мат­та­шу­у­ну кеңей­түү масе­ле­ле­рин бел­ги­ле­ди.

Төра­га бул чара­лар бирин­чи жый­ын­тык­тар­ды бере баш­та­га­нын, бирок турук­туу иштер жана мын­дан аркы рефор­ма­лар дагы да зарыл эке­нин баса бел­ги­ле­ди.

Иш-чара­нын алка­гын­да Жогор­ку сот­тун төра­га­сы­нын орун баса­ры Шера­лы Камчы­бе­ков баян­да­ма менен чыгып сөз сүй­лөдү. Ал ««Кли­мат­тык жана сала­мат­тык­ты сак­тоо жаа­тын­да­гы кри­зи­стер­ге кар­шы күрө­шүүнүн укук­тук негиз­де­ри» аттуу тема боюн­ча баян­да­ма жасап, турук­туу өнү­гүүнү кам­сыз кылу­у­да, эл ара­лык кыз­мат­та­шу­у­ну бекем­дөө­гө жана гло­бал­дык чакы­рык­тар шар­тын­да жаран­дар­дын укук­та­рын кор­го­ого багыт­тал­ган укук­тук меха­низмдер­дин маа­ни­лүүлү­гүн баса бел­ги­ле­ди.

Иш-чара­га төра­га Медер­бек Саты­ев уюшту­ру­у­чу­лар тара­бы­нан бул аброй­луу эл ара­лык кон­фе­рен­ци­я­нын Баш­кар­ма­лы­гы­нын ардак­туу мүчөсү ката­ры чакы­рыл­ды. Атал­ган кон­фе­рен­ция жаңы миң жыл­дык­тын башы­нан тар­тып өткөрүлүп келет.

Жый­ын­да 26-Бүт­күл дүй­нөлүк баш­кы судья­лар­дын эл ара­лык кон­фе­рен­ци­я­сы­нын резо­лю­ци­я­сы­нын дол­бо­ору тал­ку­у­лан­ды. Анда төра­га Саты­ев доку­мент­ке Эл ара­лык эко­ло­ги­я­лык сот­ту түзүү мүм­күн­чүлү­гүн кароо деми­л­ге­син кир­ги­зип, ал кол­доо тап­ты. Ал эми бул сунуш өлкө пре­зи­ден­ти­нин эко­ло­ги­я­лык багыт­та­гы мам­ле­кет­тик сая­са­тын илге­ри­летүүнүн логи­ка­лык уландысы болуп сана­лат.

Ошон­дой эле жый­ын­дын жүрү­шүн­дө келер­ки жылы өтө тур­ган 27-Бүт­күл дүй­нөлүк баш­кы судья­лар­дын эл ара­лык кон­фе­рен­ци­я­нын күн тар­ти­би­нин дол­бо­ору тал­ку­у­лан­ды.

Инди­яда өткөн дүй­нөнүн баш­кы судья­ла­ры­нын 26-Эл ара­лык кон­фе­рен­ци­я­сы­на биз­дин өкүл­дөр­дүн каты­шу­усу Кыр­гыз Рес­пуб­ли­ка­сы эл ара­лык кыз­мат­та­шу­у­лар­га жана укук­тун үстөм­дү­гүн, көз карандыс­ыз сот адилет­ти­гин чың­до­ого багыт­тал­ган бир­ге­леш­кен деми­л­ге­лер­ге ачык экен­ди­гин дагы бир жолу тастык­тайт.